M.Kromer - Patron MBP

Marcin Kromer

Ur.1512r. w Bieczu. Wywodził się z patrycjuszowskiej rodziny niemieckiego pochodzenia, która uległa polonizacji. W latach 1528-33 studiował na UJ, a następnie pracował w kancelarii królewskiej u podkanclerzego koronnego Jana Chojeńskiego, mecenasa humanistów .Dzięki pomocy możnych protektorów wyjechał w 1537r. na studia do Włoch; studiował w Padwie i Bolonii, gdzie uzyskał w 1540r. doktorat obojga praw. Po powrocie do Krakowa zyskał nowych protektorów: bpa Jana Dantyszka i Łukasza z Górki, zacieśnił przyjaźń ze Stanisławem Hozjuszem, późniejszym przywódcą kontrreformacji. Niebawem sam zaangażował się w zwalczanie reformacji (świadczy o tym m.in. mowa zagajająca synod piotrowski w 1542r.) i podjął działalność apologetyczno-polemiczną (m.in. Rozmowy dworzanina z mnichem z lat 1551-54), pisaną piękną polszczyzną, wyprzedzając w tym względzie nawet Mikołaja Reja. W latach 1545-58r. był sekretarzem w kancelarii królewskiej, sprawował często misje polityczne, m.in. w 1548 r. udał się do Rzymu w celu utworzenia nuncjatury w Polsce oraz z postulatem zwołania soboru powszechnego. Porządkowanie Archiwum Koronnego w latach 1550-51 dostarczyło  mu tworzywa dokumentalnego do pisanej wcześniej historii Polski De origine et rebus Polonorum libri XXX (wyd.1555 r.). Sukces wydawniczy przekroczył oczekiwania: w szesnastym wieku ukazało się 5 wydań łacińskich, niemieckie (w 1562r.) i polskie(w1611r.). Dzieło napisane w pięknej klasycznej łacinie wzbudziło zachwyt i podziw wśród humanistów na Zachodzie. Uzupełnieniem był geograficzno-polityczny opis Polski, wydany w 1575r. Polonia sive de situ, populis, moribus, magistratibus et republica regni Polonici. W latach 1558-64 Kromer był posłem polskim przy cesarzu Ferdynandzie I, od 1570r. zastępował kard. Hozjusza na Warmii, a w 1579 r. został ordynariuszem diecezji. Zm. w 1589r. w Lidzbarku Warmińskim. Związany z rodzinnym Bieczem pomógł w odbudowie wieży ratuszowej, w 1553r. zreformował szkołę parafialną w duchu humanistycznym,a także ufundował stałe stypendium dla 4 bieczan studiujących w Krakowie.